Podpisana pod koniec 2021 roku nowelizacja ustawy o OZE wprowadza nowy sposób rozliczania się właścicieli instalacji fotowoltaicznych z zakładami energetycznymi. Dotychczasowy system opustów, czyli net-metering, zostanie od 1 kwietnia 2022 roku zastąpiony przez net-billing. Zmiana obejmie wszystkie nowe instalacje fotowoltaiczne uruchomione po 31 marca 2022 roku, a także w przyszłości te korzystające ze wspomnianego wcześniej systemu opustów, od których podłączenia minęło 15 lat. Zaproponowane i wdrożone zmiany wzbudzają jednak sporo emocji, a wiele osób zadaje sobie pytanie o to, jak wpłyną na opłacalność inwestycji w instalację PV.

Rozliczanie energii pozyskanej z instalacji fotowoltaicznej w systemie net-billingu

Ustawodawca wskazuje, że zmiany w sposobie rozliczania Prosumentów mają pozytywnie wpłynąć na zwiększenie autokonsumpcji energii oraz ograniczyć tendencję do montowania instalacji o mocy większej niż potrzeby użytkowników danego obiektu. Dotychczas bowiem dość często zdarzało się, że zapobiegliwi Inwestorzy decydowali się na dołożenie dodatkowych paneli słonecznych “na zapas”, mimo wyliczeń wskazujących na to, że nie zdołają wykorzystać pozyskanej w ten sposób energii we wskazanym terminie. Zgodnie z zasadą obowiązującą w modelu net-meteringu powstające w ten sposób nadwyżki po prostu przepadają po roku od ich wyprodukowania, co w zasadzie nikomu ani niczemu nie służy, a dodatkowo niepotrzebnie obciąża sieć. Teoretycznie net-billing ma wyeliminować to zjawisko oraz zachęcić do wydajniejszej autokonsumpcji. W jaki sposób? Między innymi poprzez zakup akumulatora, zwiększenie liczby odbiorników korzystających w obrębie danego obiektu z energii pozyskanej z paneli słonecznych, czy też poprzez zmianę nawyków, np. wykonywanie codziennych obowiązków takich jak pranie, odkurzanie czy gotowanie w ciągu dnia, a nie po zmroku.

Jak net-billing wpłynie na rozliczanie z zakładem energetycznym nowych instalacji fotowoltaicznych on-grid uruchamianych od kwietnia 2022 roku?

Przede wszystkim Prosumenci, którzy swoją instalację fotowoltaiczną uruchomią po 31 marca 2022 roku nie będą mogli już traktować sieci jak podręcznego magazynu energii. Dotychczas bowiem pozyskane w sprzyjających warunkach zasoby (70% lub 80% zależnie od mocy systemu) można było odbierać w dogodnym terminie bez dodatkowych kosztów, kiedy wydajność pracy paneli słonecznych zmniejszała się i nie pokrywała potrzeb, np. w nocy lub zimą. System net-billingu wkrótce zobliguje Inwestorów do sprzedaży wyprodukowanych nadwyżek do sieci po ustalanych odgórnie cenach hurtowych. Oczywiście w razie niedoboru będzie można nadwyżkę odkupić od zakładu energetycznego, jednak już po cenach detalicznych, co dla Prosumentów nie będzie już tak korzystne.

Czy net-billing wpłynie na opłacalność inwestycji w fotowoltaikę?

Net-billing, choć motywuje do autokonsumpcji i wydajniejszego wykorzystania pozyskanej z OZE energii jest systemem, który może potencjalnie wydłużyć czas zwrotu z inwestycji w fotowoltaikę o nawet kilka lat. Warto mieć na uwadze to, że ceny minimalne obowiązujące przy odsprzedaży zasobów będą ustalane odgórnie, na podstawie średniej ceny rynku konkurencyjnego. Stąd przewiduje się, że dokładne określenie ewentualnych długofalowych zysków i strat ze względu m.in. na dynamiczne zmiany i regularnie rosnące ceny w branży energetycznej będzie po prostu niemożliwe. Firmy oferujące instalacje fotowoltaiczne nie będą więc w stanie przedstawić Inwestorom konkretnych danych dotyczących opłacalności. Ponadto w modelu net-billingu do lipca 2024 roku energia rozliczana będzie na podstawie miesięcznych cen rynkowych, a po tym terminie nastąpi zmiana i zastosowane zostanie rozliczanie na podstawie wartości godzinowych. Tak naprawdę więc trudno przewidzieć jak bardzo net-billing wpłynie na dynamikę rozwoju branży fotowoltaicznej w Polsce. Wielu ekspertów przewiduje zniechęcenie Inwestorów spowodowane mniejszą opłacalnością, jakkolwiek bijące obecnie rekordy ceny gazu i innych paliw najprawdopodobniej nadal będą skutecznie motywowały do zakupu własnej instalacji fotowoltaicznej.